Επετειακό σημείωμα. 13 Οκτωβρίου. Επέτειος θανάτου του Παύλου Μελά

Η σημερινή ημέρα αποτελεί επέτειο του ηρωϊκού θανάτου του πρωτομάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα (1904-1908 ή, κατ’ άλλους, 1903-1909) Παύλου Μ. Μελά, ο οποίος σκοτώθηκε στη Σιάτιστα της Μακεδονίας, σε συμπλοκή της ένοπλης ομάδας του με Τούρκους στρατιώτες, ειδοποιημένους για την παρουσία των Ελλήνων ανταρτών στην περιοχή από Βούλγαρους κομιτατζήδες.
Ο ηρωικός θάνατος του Έλληνα αξιωματικού του Πυροβολικού αναζωπύρωσε το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων καθώς και το ενδιαφέρον τους για τη Μακεδονία, ενώ ο ίδιος αποτέλεσε παράδειγμα για πολλούς Έλληνες, παρακινώντας τους με το θάνατο και την ηρωική του θυσία να αγωνιστούν εμπράκτως για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα στη Μακεδονία.
Ο Παύλος Μ. Μελάς γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1870 στη Μασσαλία και ήταν ένα εκ των επτά τέκνων του Μιχαήλ Γ. Μελά (1833-1897) ― επιφανούς εμπόρου και μετέπειτα βουλευτή και Δημάρχου Αθηναίων ― και της Ελένης Βουτσινά (1835-0907) ― κόρης του Κεφαλλονίτη μεγαλεμπόρου της Οδησσού Ιωάννη ―, μίας εκ των ευεργέτιδων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.
Τον Οκτώβριο του 1892 νυμφεύθηκε τη Ναταλία Σ. Δραγούμη (1872-1973), θυγατέρα του νομικού και πολιτικού ― μετέπειτα Πρωθυπουργού ―Στέφανου Δραγούμη και της Ελισάβετ Κοντογιαννάκη. Απέκτησαν δύο παιδιά: τον Μιχαήλ ― Μίκη ― (1894-1950) και τη Ζωή (1898-1996).
Μετά από δύο αναγνωριστικές περιοδείες στο μακεδονικό έδαφος λίγους μήνες νωρίτερα, αναχώρησε για τρίτη φορά για τη Μακεδονία στις 18 Αυγούστου 1904, λαμβάνοντας προηγουμένως τετράμηνη άδεια από τον ελληνικό στρατό στον οποίον υπηρετούσε ως ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού. Λιγότερο από δύο μήνες αργότερα, συνάντησε το θάνατο ένδοξα και ηρωικά, πολεμώντας, στη Στάτιστα (το 1927 μετονομάστημε Μελάς), 35 χιλιόμετρα βορείως της Καστοριάς.

επιμέλεια κ. Τηλέμαχος Ζυγόπουλος