Ιστορία Περιοδικού

Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός

Ιστορία περιοδικού Παρνασσός

Ιστορία Περιοδικού Παρνασσός

Αρχικά, ο “Παρνασσός” εκδιδόταν χειρογράφως.

Ο πρώτος χειρόγραφος τόμος εκδόθηκε εν έτει 1862. Τα ακριβή βιβλιογραφικά στοιχεία ήταν “Παρνασσός: σύγγραμμα περιοδικὸν ἐκδιδόμενον δὶς τοῦ μηνός. Συντάκται Μ. καὶ Σ. Λάμπροι”. Περιελάμβανε 24 τεύχη, από την 1η Μαρτίου του 1861 έως την 28η Φεβρουαρίου του 1862. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μιχαήλ (Μίκιος) Λάμπρος ήταν τότε 20 ετών (1841-1902), ενώ ο αδελφός του Σπυρίδων μόλις 10 (1851-1919).

Κυκλοφορήθηκαν έξι τόμοι του χειρόγραφου “Παρνασσού” και συνολικά 125 τεύχη, το τελευταίο εκ των οποίων, τον Σεπτέμβριο του 1866, περίπου ένα χρόνο μετά την ίδρυση του ομώνυμου Φιλολογικού Συλλόγου. Μάλιστα, ο έκτος και τελευταίος τόμος αναφέρει ότι το περιοδικό εκδίδεται “ὑπὸ τοῦ ὁμωνύμου Φιλολογικοῦ Συλλόγου”  [Πηγή: Ζώρας Γεράσιμος Γ. “Οι λογοτέχνες της νέας και της παλαιάς αθηναϊκής σχολής στον Φ. Σ. “Παρνασσός”, 1993, Μπαλάνος Δημήτριος Σ. “Σπυρίδωνος Π. Λάμπρου:1851-1919: ανάτυπο εκ του Β’ τόμου των “Ηπειρωτικών Χρονικών”, 1929].

Στις 30 Ιανουαρίου του 1877 δημοσιεύτηκε το πρώτο τεύχος του τυπωμένου περιοδικού “Παρνασσός”. Στην έκδοση αναφέρεται ότι “τῆς ἐκδόσεως τοῦ περιοδικοῦ ἐπιστατεῖ ἐπιτροπή, συγκειμένη ἐκ τῶν κ.κ. Εἰρηναίου Ἀσωπίου, Ἐμμανουὴλ Ροΐδη, Ἰωάννου Ἀραβαντινού καὶ Παναγιώτου. Ἰ. Φέρμπου, ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Συλλόγου κ. Θ. Ἀγγελοπούλου-Ἀθανάτου”.

Ήδη τον Οκτώβριο του 1877 ο τότε Υπουργός Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως και μετέπειτα Πρωθυπουργός Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης, με έγγραφό του προς τους γυμνασιάρχες της χώρας, συνέστησε σ’ αυτούς και στους καθηγητές γυμνασίων να γίνουν συνδρομητές του περιοδικού, προκειμένου να ενισχύσουν την προσπάθεια: “Ἐκ τῶν ἄχρι τοῦδε ἐκδοθέντων τευχῶν αὐτοῦ […] καταδεικνύεται ἡ χρησιμότης του. Ἐπιθυμοῦντες νὰ παράσχωμεν τὴν δυνατὴν ἡμῖν ὑποστήριξιν εἰς τὸ προκείμενον κοινωφελὲς ἔργον, συνιστῶμεν ὑμῖν τε καὶ τοὺς παρ’ ὑμῖν κ.κ. καθηγηταῖς αὐτό, ἵνα γένωνται ὅσοι ἂν προαιρῶνται συνδρομηταὶ αῦτοῦ, ὅπως διὰ τούτου ἐνισχυθῆ ἡ ἔκδοσις αὐτοῦ”.  Το περιοδικό εκδιδόταν κατά μήνα και με την εξαίρεση του πρώτου τόμου, η αρίθμηση ξεκινούσε από το Σεπτέμβριο για να καταλήξει στον Αύγουστο του επόμενου ημερολογιακού έτους. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι την περίοδο εκείνη αυτά ήταν τα όρια του συλλογικού έτους.

Ο τελευταίος τόμος της πρώτης περιόδου του “Παρνασσού” (και δέκατος έβδομος συνολικά) κυκλοφορήθηκε το 1894.

Το 1896 ξεκίνησε η έκδοση της “Επετηρίδος του Παρνασσού” (προεδρία Νικολάου Γ. Πολίτου). Η εκδοτική της ιστορία χωρίζεται σε τρεις περιόδους. Η πρώτη περίοδος λήγει το 1906. Στο διάστημα αυτό εκδίδονται εννέα τεύχη. Η δεύτερη περίοδος ξεκινά το 1914 με την έκδοση του δέκατου τεύχους της Επετηρίδας, και λήγει το 1917, με την έκδοση του τέταρτου τεύχους αυτής της περιόδου και δέκατου τρίτου συνολικά. Ακολουθεί μακρά σιωπή ώσπου, το 1928 εκδίδεται η Επετηρίδα των ετών 1925-1927, εγκαινιάζοντας την τρίτη περίοδο. Χαρακτηριστικό της περιόδου είναι πως πλέον οι μελέτες δεν καταλαμβάνουν την έκταση που είχαν προηγουμένως, ενώ δίνεται περισσότερη βαρύτητα στις εκδηλώσεις και στη γενικότερη ζωή του Συλλόγου. Κατά τη διάρκεια της τρίτης περιόδου πραγματοποιούνται τέσσερις εκδόσεις, τα έτη 1928,1931,1937 και 1939. Σ’ αυτές καλύπτεται η πορεία του Συλλόγου κατά τα έτη που προηγούνται της έκδοσης.

Η ανώμαλη περίοδος που επακολούθησε (Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Εμφύλιος) και η δύσκολη περίοδος της ανοικοδόμησης εμπόδισαν την επανέκδοση της Επετηρίδας. Ωστόσο, στα τέλη της δεκαετίας του 1950 άνοιξε η συζήτηση για επανέκδοση του περιοδικού.

Ο Πρόεδρος του Αρχαιολογικού και Φιλολογικού Τμήματος του “Παρνασσού” καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Θ. Ζώρας, με επιστολή του στον Πρόεδρο του Συλλόγου καθηγητή Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Θρασύβουλο Βλησίδη και στα υπόλοιπα μέλη της διοίκησης, με ημερομηνία 9 Οκτωβρίου 1958, πρότεινε την επανέκδοση του περιοδικού. Στην επιστολή αυτή, αφού επεσήμανε ότι σύμφωνα με το άρθρο 1 του καταστατικού του συλλόγου σκοπός του “Παρνασσού” είναι “ἡ ἠθική, κοινωνικὴ καὶ πνευματικὴ βελτίωσις τοῦ λαοῦ” ανέφερε ότι το άρθρο 2, εξειδικεύοντας τα μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται ο σκοπός αυτός, αναφέρει μεταξύ άλλων την έκδοση περιοδικού συγγράμματος. Αφού υπενθύμισε στους αποδέκτες της επιστολής του την  προηγούμενη έκδοση περιοδικού και της επετηρίδας, επισήμανε ότι ο “Παρνασσός” “ἀνεδείχθη ἓν τῶν ἀξιολογοτέρων περιοδικῶν τῆς χώρας καὶ ἐκρίθη εὐμενέστατα ἐν τῇ Ἑλλάδι καὶ ἐν τῇ ξένῃ, ἀκόμη δὲ καὶ σήμερον μνημονεύεται εὐφήμως εἰς ἡμέτερα καὶ ξένα περιοδικὰ συγγράμματα”.

Συνεχίζοντας, σημείωσε ότι η μη συνέχιση της έκδοσης “ἀποτελεῖ βαρείαν ἔλλειψιν” και στο πλαίσιο εφαρμογής παλαιότερων ομόφωνων αποφάσεων της Εφορείας πρότεινε εκ νέου την επανέκδοση του περιοδικού “Παρνασσός”, δίνοντας παράλληλα την κατεύθυνση στην οποία θα πρέπει να κινηθεί: “τὸ περιοδικὸν τοῦ ἡμετέρου Συλλόγου θὰ εἶναι γενικοῦ χαρακτῆρος, περιλαμβάνον μελέτας καὶ ἄρθρα τὰ ὁποῖα, πλήρως ἐνημερωμένα ἐπιστημονικῶς ἢ ἀνήκοντα εἰς δοκίμους λογοτέχνας, καλλιτέχνας καὶ ἄλλους πνευματικοὺς ἀνθρώπους τῆς χώρας, θὰ δύνανται νὰ βοηθήσουν εἰς τὴν καλλιτεχνικήν, μορφωτικὴν καὶ ἀνθρωπιστικὴν ἀνύψωσιν τῆς κοινωνίας. Τὸ περιοδικόν, χωρὶς νὰ χάση τὴν ἐπιστημονικήν του σοβαρότητα, θὰ ἔχη ἐκλαϊκευτικὸν χαρακτήρα καὶ χωρὶς νὰ κάμη καλλιτεχνικὰς ὑποχωρήσεις θὰ εἶναι πρόθυμον νὰ προσφέρη τὰς σελίδας του καὶ εἰς νέους, οἵτινες παρέχουν δείγματα σοβαρᾶς προσπαθείας καὶ πνευματικῆς ὡριμότητος. Μέγα μέρος τοῦ περιοδικοῦ θὰ καταλαμβάνη αὐστηρὰ ἐπιλογὴ ἐκ τῶν  ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Παρνασσοῦ ἐκφωνουμένων διαλέξεων, ἀκόμη δὲ καὶ ἐκλογὴ παλαιοτέρων ἐκλεκτῶν σελίδων ἐκ λογοτεχνικῶν καὶ ἄλλων κειμένων[…] Εἰδικὸν τέλος τμῆμα τοῦ περιοδικοῦ θὰ διατεθῆ διὰ τὴν ἐνημέρωσιν τοῦ κοινοῦ εἰς τὰ μεγάλα σύγχρονα προβλήματα τῆς Φιλοσοφίας, τῆς Ἐπιστήμης καὶ τῆς Τέχνης κατὰ τρόπον προσιτὸν εὶς τοὺς πολλούς, ἐνῶ εἰδικοὶ συντάκται θὰ ἀναλάβουν τὴν παρακολούθησιν τῶν ἐκδηλώσεων τῶν διαφόρων πνευματικῶν τομέων τῆς πρωτευούσης καὶ τῆς ἐπαρχίας, μετὰ τῆς ὁποίας τὸ περιοδικὸν πρέπη νὰ τηρήση συνεχῆ καὶ στενὴν ἐπαφήν. Εὶς τὸν τομέα τοῦτον ἀνήκει καὶ ἡ σύνταξις  συστηματικοῦ βιβλιογραφικοῦ δελτίου ἐκδόσεων καὶ δημοσιευμάτων λογοτεχνικῶν κειμένων, ἄρθρων καὶ μελετῶν τῆς νεοελληνικῆς φιλολογίας.”

Αφού ανέφερε διεξοδικά τους τρόπους χρηματοδότησής του (προτείνοντας στην Εφορεία να ζητήσει τη συνδρομή των Υπουργείων Παιδείας και Οικονομικών, Τραπεζών και άλλων οργανισμών, δίνοντας όμως το παράδειγμα, καταβάλλοντας τις απαιτούμενες οικονομικές θυσίες, ζητώντας απ’ τα μέλη του να γίνουν υποχρεωτικά συνδρομητές του περιοδικού του Συλλόγου και αυξάνοντας την ετήσια εισφορά τους από τις 50 στις 90 δρχ.) πρότεινε τη σύνταξη του περιοδικού να την αναλάβουν τα μέλη του Συλλόγου, ενώ αναφορικά με τη διεύθυνση, εισηγήθηκε να ανατεθεί σε συντακτική επιτροπή η οποία θα απαρτίζεται από τον Πρόεδρο του Συλλόγου, τον Γενικό Γραμματέα και τους Προέδρους των Τμημάτων του Συλλόγου. Διευθυντής σύνταξης του περιοδικού θα αναλάμβανε ο Πρόεδρος του Φιλολογικού και Αρχαιολογικού Τμήματος. Πράγματι, την πρώτη Διευθύνουσα Επιτροπή του περιοδικού “Παρνασσός” (δεύτερη περίοδος) αποτελούσαν οι: Θρασύβουλος Βλησίδης (Πρόεδρος Φ.Σ. “Παρνασσός”, Γεράσιμος Κονιδάρης (Γενικός Γραμματέας Φ.Σ. “Π.”), Γεώργιος Ζώρας (Πρόεδρος Φιλολογικού Τμήματος, υπεύθυνος του περιοδικού) και Φαίδων Μπομπουλίδης (Γραμματέας Σύνταξης).

Ο πρώτος τόμος κυκλοφορήθηκε σε δύο τεύχη (Ιανουάριος-Ιούνιος 1959, Ιούλιος-Δεκέμβριος 1959). Από την επόμενη χρονιά και μέχρι το 1988, ο “Παρνασσός” εκδιδόταν τέσσερις φορές το χρόνο. Το 1988 εκδόθηκαν τρία τεύχη: Ιανουάριος-Μάρτιος, Απρίλιος-Ιούνιος και το τρίτο για τους μήνες Ιούλιο μέχρι και Δεκέμβριο. Ο τόμος ΛΑ’ (41) του 1989 εκδόθηκε σε δύο τεύχη (Ιανουάριος-Ιούνιος, Ιούλιος-Δεκέμβριος). Από το 1992 και μέχρι σήμερα, ο “Παρνασσός” εκδίδεται μία φορά τον χρόνο.

  •  Εν έτει 2021 κυκλοφορήθηκε ο ΝΖ΄ τόμος.
  • Τη Διεύθυνση και Eπιμέλεια έχει ο Α΄ Αντιπρόεδρος της Εφορείας, Καθηγητής ΕΚΠΑ κ. Γεράσιμος Γ. Ζώρας.
  • Τη Συντακτική Επιτροπή αποτελούν οι κκ.: Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, Ομ. Καθηγητής ΕΚΠΑ, Γεώργιος Σπανός, Ομ. Καθηγητής ΕΚΠΑ, Ιωάννης Βρότσος, Καθηγητής ΕΚΠΑ, Σταύρος Σταύρου, Φιλόλογος-Λογοτέχνης, Εμμανουήλ Στεργιούλης, Φιλόλογος.