Επετειακό σημείωμα. 22 Ιουνίου. Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα

Στις 22 Ιουνίου 1941, η χιτλερική Γερμανία, κατά ρητή παράβαση του περίφημου Γερμανό-Σοβιετικού Συμφώνου Μη Επιθέσεως Molotov – Ribbentrop της 23 Αυγούστου 1939. Η υπερεκτίμηση που έτρεφε ο Χίτλερ στον τεχνολογικά προηγμένο γερμανικό στρατό τον παρέσυρε σε μια επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης χωρίς να λάβει υπόψη του την πανωλεθρία του Μ. Ναπολέοντα. Η επίθεση με τον κωδικό όνομα Μπαρμπαρόσσα (Unternehmen Barbarossa) καθυστέρησε δύο μέρες λόγω της βαλκανικής εκστρατείας και της αντίστασης των Ελλήνων, όπως ο ίδιος ο Χίτλερ παραδέχτηκε σε δύο συνεργάτες του (τον Alfred Spee και την Leny Riefenstahl). Η σαρωτική όμως νίκη του στη Δύση με την εφαρμογή του Blitzkrieg, τον οδήγησαν στην υπεροπτική σκέψη ότι το ίδιο μπορούσε να επαναληφθεί και στη Σοβιετική Ένωση.
Σ’ ένα εκτεταμένο μέτωπο 2.900 χιλιομέτρων το σχέδιο εισβολής είχε οργανώσει 3 στρατιές, μία στον Βορρά υπό τον Von Leeb, μία στο Κέντρο υπό τον von Bock με κύρια δύναμη κρούσης τα τεθωρακισμένα του Enderian και μία στο Νότο υπό τον von Rundstedt. Η συνολική δύναμη της Wehrmacht ανερχόταν σε 3.800.000 στρατιώτες, 2.600 τανκς, 7.000 πυροβόλακαι 2.700 αεροσκάφη.
Ο Στάλιν, παρά τον αιφνιδιασμό του συγκέντρωσε 2.900.000 άνδρες, 12.000 τανκς, χιλιάδες πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών και 8.000 αεροπλάνα… Παρά την αρχική επιτυχία της τακτικής του Blitzkrieg, οι βροχές του Ιουλίου, επιβράδυναν την προέλαση της Wehrmacht, η οποία άρχισε καθυστερημένα την επίθεση κατά της Μόσχας με την κεντρική ομάδα στρατιών στις 2 Οκτωβρίου. Η τακτική όμως του Κουτούζωφ, δηλαδή του υποχωρητικού ελιγμού και της καμένης γης αποδείχθηκε ανώτερη της τακτικής του αστραπιαίου πολέμου του Γερμανικού Επιτελείου. Η καλύτερη οργάνωση του Κόκκινου Στρατού, η θέληση των πολιτών να υπερασπιστούν την πατρίδα τους στο πλαίσιο του μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου και ο ενσκήψας «στρατηγός Χειμών» σταμάτησαν άδοξα την επιχείρηση στις 7 Οκτωβρίου 1942 στα πρόθυρα της Μόσχας. 800.000 άνδρες καλά εξοπλισμένοι με τανκς, που αποδείχθηκαν ανώτερα των αντίστοιχων γερμανικών (τα 934 έναντι των Tiger), οργανωμένοι σε 8η μεραρχίες, με νέους στρατηγούς και υπό την στρατηγία του Ζούκωφ εξαπέλησαν την αντεπίθεσή τους στις 5 Δεκεμβρίου 1941 και υποχρέωσαν σε ήττα του Wehrmacht. Έκτοτε ο Κόκκινος Στρατός γνώρισε μόνο νίκες με χαρακτηριστικότερη αυτή του Στάλινγκραντ (2 Φεβρουαρίου 1943), οπότε παραδόθηκε η 6η Στρατιά υπό τον von Panlus. Ήταν τόσες οι θυσίες που υπέστη ο Σοβιετικός λαός σε όλο το μέτωπο και ιδίως στο Στάλινγκραντ, που είχε γίνει κυρίαρχο το σύνθημα «Δεν είναι το Στάλινγκραντ που φοβάται το θάνατο, είναι ο θάνατος που φοβάται το Στάλινγκραντ». Οι παρεμβάσεις του Χίτλερ στις αποφάσεις διεξαγωγής του πολέμου ήταν καταστροφικές για την έκβαση της εκστρατείας, όπως επισήμανε και ο von Mannstein στο βιβλίο του «Verbovene siege = Χαμένες νίκες».
Οι απώλειες των Γερμανών στην εκστρατεία αυτή ήσαν 1.000.000 νεκροί, 36.000 αγνοούμενοι και 604.000 τραυματίες. Οι απώλειες του Κόκκινου Στρατού ήσαν περίπου 5.000.000 νεκροί και εκατοντάδες χιλιάδες τραυματίες, ενώ οι συνολικές απώλειες ανέρχονται σε 20.000.000. Η τραγική κατάληξη της Επιχείρησης ήταν η κατάληψη της ίδιας της Γερμανίας και η δημιουργία ενός νέου status στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Β. Λ. Κωνσταντινόπουλος
Πρόεδρος Φ.Σ. ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ
Καθηγητής Πανεπιστημίου