Επετειακό Σημείωμα. 27-28 Φεβρουαρίου. Ο θάνατος και η κηδεία του Παλαμά.

Η είδηση του θανάτου του Παλαμά, το Σάββατο της 27ης Φεβρουαρίου του 1943, διαδόθηκε αστραπιαία σε όλο τον Ελληνισμό: «Πέθανε ο Παλαμάς». Τα ρεπορτάζ, τα άρθρα και οι μελέτες που γράφτηκαν στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο είναι εκατοντάδες. Κοινή συνισταμένη όλων η δήλωση του Βάρναλη: «όλoι πατήσανε πάνω στα φτερά του, για να βρουν τον εαυτό τους»· και του Παπατσώνη: χωρίς το «ὁλοκαύτωμα» του Παλαμά, δεν θα μπορούσε κανείς να διανοηθεί πότε και πώς θ’ άνοιγαν οι δρόμοι για τους νέους αετιδείς της ποίησής μας. Αυτός, λοιπόν, υπήρξε ο πλάστης της γλώσσας της νεώτερης ποίησης, ο καινοτόμος, ο αλχημιστής των μέτρων και των ρυθμών, ο ακατάπαυτα σύγχρονος, ο πατέρας όλων· είναι αυτός που «εδούλεψε το νου μας» και «τού έμαθε να στοχάζεται», έγραψε ανήμερα της κηδείας ο Δημαράς.
Η επομένη, η 28η Φεβρουαρίου, υπήρξε μεγάλη ημέρα για την Ελλάδα. Στο Α΄ Νεκροταφείο κόσμος πολύς, με ακροβολισμένους γύρω ένοπλους Γερμανούς στρατιώτες. Ψυχικά, όμως, «εκεί» ήταν όλο το έθνος, όχι για να κλάψει, αλλά για να τιμήσει στο πρόσωπο του μεγάλου νεκρού το αδούλωτο πνεύμα του. Οι ποιητές Άγγελος Σικελιανός και Σωτήρης Σκίπης διερμήνευσαν τα συναισθήματα και τις ιδέες του έθνους σε μια κορυφαία στιγμή της νεώτερης ιστορίας του. Ο πρώτος μ’ έναν τυρταϊκό ύμνο έδειξε πού πρέπει ν’ «ακουμπήσει η Ελλάδα», για να σταθεί στα πόδια της και ν’ αντισταθεί στην φασιστική Κατοχή. Ο δεύτερος μ’ ένα ελεγείο χωρίς δάκρυ, αλλά ταυτόχρονα σκληρό έλεγχο για τους «μαύρους ξυλοκόπους», «που τώρα μάς σκοτώνουν έναν – ένα», ξεπροβόδησε «τον ήρωα ποιητή του αιώνα».
Η τελετή έλαβε έντονο αντιφασιστικό χαρακτήρα με την οργισμένη ψαλμωδία του εθνικού ύμνου και φανέρωσε την βούληση του λαού για αντίσταση και ελευθερία. Ο Ποιητής εξακολούθησε και νεκρός να είναι Οδηγητής του έθνους.

κ. Κωνσταντίνος Κασίνης,
Ομοτ. Καθηγητής της Μεταβυζαντινής και Νεότερης Ελληνικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ