Ο μητροπολίτης Λαρίσης – Τρίκκης Διονύσιος Β΄ ο Φιλόσοφος και η επαναστατική του δράση στη Θεσσαλία και στην Ήπειρο

Οι Οθωμανοί Τούρκοι κατέλαβαν οριστική τη Θεσσαλία το 1393, ήτοι 61 χρόνια πριν από την κατάκτηση της Κωνσταντινουπόλεως (1454), την δε Ήπειρο το 1430.
Οι νέοι κατακτητές για να εδραιώσουν την κατοχή τους στην Θεσσαλία προέβησαν σε συστηματικούς εποικισμούς σ’ αυτή. Με την πάροδο όμως του χρόνου οι Έλληνες αρχίζουν να προβάλλουν σοβαρή αντίσταση στον κατακτητή. Αυτό γίνεται κυρίως στην Δυτική Ελλάδα (Πίνδος, Άγραφα, Βάλτος) όπου η διαμόρφωση του εδάφους προσφέρεται γι’ αυτόν τον σκοπό. Οι περιοχές αυτές με τα ψηλά και δυσπρόσιτα βουνά τους γίνονται το καταφύγιο των ανυπότακτων Ελλήνων και το κέντρο αντιστάσεως των κατοίκων της Θεσσαλίας εναντίον των κατακτητών της.
Στη διάρκεια της 500χρονης περίπου Τουρκοκρατίας εκδηλώθηκαν αρκετά επανασταστικά κινήματα. Το πρώτο χρονολογικά ήταν του μητροπολίτη Λαρίσης-Τρίκκης Διονυσίου Β΄ του επονομαζόμενου Φιλοσόφου. Περί αυτού θα γίνει αναφορά παρακάτω. Τα άλλα ήταν η συμμετοχή των Τρικαλινών στα Ορλωφικά το 1770, η επανάσταση των Βλαχαβαίων στα Χάσια το 1808, η συμμετοχή στην Επανάσταση του 1821 με κέντρο δράσης κυρίως στην περιοχή του Ασπροποτάμου (1821-1824) με κύριους πρωταγωνιστές τον αρματολό Νικόλαο Στορνάρη, τον Χριστόδουλο Χατζηπέτρο, τον Γρηγόρη Λιακατά και τον Αθανάσιο Μάνταλο που επαναστάτησε στα Χάσια. Αλλά και η περιοχή των Αγράφων επαναστάτησε. Μετά την αποτυχία στη Θεσσαλία οι Τρικαλινοί αγωνιστές συνέχισαν τον αγώνα στην νότια Ελλάδα, Μεσολόγγι, Ντολμά, Νιόκαστρο Πυλίας, Ζεμενό και Πέτρα Βοιωτίας.

κ. Θεόδωρος Α. Νημάς